Omschrijving zombillion in economische modellen en financiële voorspellingen

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker onderwerp van discussie in economische kringen en bij financiële voorspellers. Het verwijst naar een specifieke, vaak ongewenste, situatie in de financiële markten en economieën, waarbij bedrijven, activa of sectoren kunstmatig in leven worden gehouden, ondanks dat ze fundamenteel onrendabel of failliet zouden moeten zijn. Dit gebeurt vaak door overheidsinterventie, lage rentetarieven, of andere maatregelen die de natuurlijke marktwerking verstoren. Het resultaat is een soort 'zombie' economie, die groei belemmert en het risico op een grotere financiële crisis vergroot.

Deze praktijk is niet nieuw, maar de schaal en de impact ervan zijn in de afgelopen decennia toegenomen, met name na de financiële crisis van 2008 en de recente COVID-19 pandemie. Het in leven houden van 'zombie' entiteiten kan op korte termijn stabiliteit suggereren, maar op lange termijn leidt het tot een inefficiente allocatie van kapitaal en een vermindering van de productiviteit. De discussie over het verschijnsel ‘zombillion’ is dus cruciaal voor het begrijpen van de huidige economische uitdagingen en het ontwikkelen van effectieve beleidsmaatregelen.

De Oorsprong en Evolutie van het ‘Zombillion’-Fenomeen

Het concept van ‘zombiebedrijven’ – bedrijven die net genoeg winst maken om rentebetalingen te dekken, maar niet genoeg om hun schulden af te lossen – dateert al van de jaren 80, geïntroduceerd door de Japanse econoom Horioka. In eerste instantie werd het voornamelijk geobserveerd in Japan, waar een langdurige periode van lage rentetarieven en overheidssteun ervoor zorgde dat veel onrendabele bedrijven bleven voortbestaan. Echter, na de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende kwantitatieve versoepeling (QE) door centrale banken over de hele wereld, begon het fenomeen zich te verspreiden naar andere ontwikkelde economieën. De extreem lage rentetarieven maakten het voor bedrijven mogelijk om te overleven ondanks een slechte winstgevendheid, waardoor een groot aantal ‘zombie’ bedrijven ontstond.

De COVID-19 pandemie heeft dit proces verder versneld. Overheden wereldwijd voerden ongekende steunmaatregelen in om bedrijven te redden en banen te beschermen. Hoewel deze maatregelen noodzakelijk waren om de economie te stabiliseren, hebben ze ook de creatie van nieuwe ‘zombie’ bedrijven gefaciliteerd. Bedrijven die voorheen al in financiële moeilijkheden verkeerden, werden gered door overheidsleningen en subsidies, waardoor ze in staat waren om te blijven opereren zonder hun bedrijfsmodel fundamenteel te verbeteren. Dit resulteert in een situatie waarin kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die niet in staat zijn om efficiënt te investeren of te innoveren.

De Impact van Lage Rentes op ‘Zombiebedrijven’

Lage rentetarieven spelen een cruciale rol bij het in leven houden van ‘zombiebedrijven’. Wanneer de kosten van lenen laag zijn, is het voor deze bedrijven gemakkelijker om rentebetalingen te voldoen en hun schulden te herfinancieren. Dit stelt hen in staat om te blijven opereren, zelfs als ze geen significante winst genereren. De lage renteomgeving creëert echter ook een perverse prikkel, waardoor bedrijven minder geneigd zijn om hun efficiëntie te verbeteren of structurele aanpassingen door te voeren. Dit leidt tot een langdurige accumulatie van ‘zombie’ bedrijven, die de economische groei belemmeren en het risico op een grotere financiële crisis vergroten. Het is belangrijk te benadrukken dat langdurig lage rentevoeten niet alleen ‘zombiebedrijven’ in leven houden, maar ook investeringen in meer productieve bedrijven kunnen ontmoedigen.

Jaar	Aantal ‘Zombiebedrijven’ (geschat) in de VS
2007	8% van beursgenoteerde bedrijven
2015	16% van beursgenoteerde bedrijven
2020	20% van beursgenoteerde bedrijven

De tabel illustreert de significante toename van het aantal ‘zombiebedrijven’ in de VS tussen 2007 en 2020. Deze trend is een indicatie van de impact van de financiële crisis en de daaropvolgende kwantitatieve versoepeling op de structuur van de economie.

De Gevolgen voor de Productiviteit en Innovatie

Het voortbestaan van ‘zombiebedrijven’ heeft aanzienlijke negatieve gevolgen voor de productiviteit en innovatie in de economie. Deze bedrijven zijn vaak minder productief dan gezonde bedrijven, omdat ze minder geneigd zijn om te investeren in nieuwe technologieën en processen. Ze missen vaak de middelen en de motivatie om te innoveren, waardoor ze achterblijven bij de concurrentie. Dit resulteert in een lagere totale factorproductiviteit (TFP) – een maatstaf voor de efficiëntie waarmee inputs (zoals arbeid en kapitaal) worden omgezet in outputs.

Bovendien belemmeren ‘zombiebedrijven’ de allocatie van kapitaal naar meer productieve bedrijven. Zolang kapitaal wordt vastgehouden in onrendabele bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor bedrijven die wel in staat zijn om te groeien en te innoveren. Dit remt de economische groei en kan leiden tot een langdurige periode van stagnatie. De aanwezigheid van ‘zombiebedrijven’ creëert een ongelijk speelveld, waardoor gezonde bedrijven worden benadeeld en hun potentiële groei wordt beperkt. Een meer efficiënte allocatie van kapitaal is essentieel voor het stimuleren van innovatie en het verbeteren van de productiviteit.

De Rol van Overheidsinterventie in het Probleem

Hoewel overheidsinterventie soms nodig is om de economie te stabiliseren, kan het ook bijdragen aan het probleem van ‘zombiebedrijven’. Wanneer overheden bedrijven redden die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, creëren ze een more hazard – de verwachting dat de overheid in de toekomst opnieuw zal ingrijpen om bedrijven te redden. Dit kan bedrijven minder geneigd maken om risico's te vermijden of hun bedrijfsmodel te verbeteren. Het is belangrijk dat overheidsinterventie tijdelijk en voorwaardelijk is, en dat het gericht is op het faciliteren van een ordelijke herstructurering van bedrijven in plaats van het kunstmatig in leven houden ervan.

• Verminderde productiviteitsgroei door inefficiënte bedrijven.
• Belemmerde innovatie en investeringen in nieuwe technologieën.
• Verstoorde allocatie van kapitaal, ten koste van gezonde bedrijven.
• Verhoogd risico op een grotere financiële crisis.

De opsomming toont de belangrijkste negatieve gevolgen van het in leven houden van ‘zombiebedrijven’. Het is duidelijk dat het aanpakken van dit probleem cruciaal is voor het bevorderen van een gezonde en duurzame economische groei.

Het Identificeren van ‘Zombillion’-risico's in Verschillende Sectoren

Het identificeren van sectoren die het meest vatbaar zijn voor het ‘zombillion’-fenomeen is essentieel voor het ontwikkelen van gerichte beleidsmaatregelen. Sectoren die gekenmerkt worden door hoge schuldenlasten, lage winstmarges en een hoge mate van concurrentie, zijn bijzonder kwetsbaar. Voorbeelden hiervan zijn de energiesector (met name fossiele brandstoffen), de detailhandel (geconfronteerd met de opkomst van e-commerce) en de vastgoedsector (vooral in gebieden met overaanbod). In deze sectoren is de kans groter dat bedrijven afhankelijk zijn van goedkope leningen en overheidssteun om te overleven.

Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar de structurele voorwaarden in een sector. Sectoren die sterk gereguleerd zijn of waar er sprake is van monopolies of oligopolies, kunnen ook vatbaar zijn voor het ‘zombillion’-fenomeen. In deze sectoren is het moeilijker voor nieuwe bedrijven om de markt te betreden, waardoor de concurrentie afneemt en de noodzaak voor efficiëntie en innovatie vermindert. Het monitoren van de financiële gezondheid van bedrijven in deze sectoren is cruciaal om potentiële risico's te identificeren en te mitigeren.

Indicatoren voor het Opsporen van ‘Zombiebedrijven’

Er zijn een aantal indicatoren die kunnen worden gebruikt om ‘zombiebedrijven’ op te sporen. Een belangrijke indicator is de verhouding tussen de schuldenlast en het bedrijfsresultaat (interest coverage ratio). Een lage ratio duidt erop dat een bedrijf moeite heeft om zijn rentebetalingen te voldoen en dat het financieel kwetsbaar is. Andere indicatoren zijn de return on assets (ROA), de return on equity (ROE) en de kapitaaldekking. Een lage ROA en ROE duiden erop dat een bedrijf niet in staat is om efficiënt rendement te genereren op zijn activa en eigen vermogen. Een lage kapitaaldekking duidt erop dat een bedrijf een hoog financieel risico heeft.

1. Analyse van de schuld-winstverhouding.
2. Beoordeling van de return on assets (ROA) en return on equity (ROE).
3. Monitoring van de kapitaaldekking.
4. Evaluatie van de cashflow en liquiditeitspositie.

De volgorde van stappen die hierboven zijn weergegeven, helpt bij het identificeren van ‘zombiebedrijven’, wat uiteindelijk een betere allocatie van kapitaal mogelijk maakt.

De Internationale Dimensie van het ‘Zombillion’-Probleem

Het ‘zombillion’-fenomeen is een internationaal probleem dat de mondiale economie beïnvloedt. Het is belangrijk om te erkennen dat de gevolgen van ‘zombiebedrijven’ zich niet beperken tot de landen waar ze zich bevinden. De aanwezigheid van ‘zombiebedrijven’ in een land kan de concurrentiepositie van andere landen aantasten, omdat ze goedkopere producten en diensten kunnen aanbieden die de markt verstoren. Bovendien kan het falen van ‘zombiebedrijven’ leiden tot besmettingseffecten, waarbij andere bedrijven en financiële instellingen in andere landen worden getroffen. Internationale samenwerking is essentieel om dit probleem aan te pakken.

Het is ook belangrijk om te kijken naar de rol van internationale kapitaalstromen. In een geglobaliseerde economie kunnen kapitaalstromen ‘zombiebedrijven’ in bepaalde landen in leven houden, terwijl ze tegelijkertijd de ontwikkeling van gezonde bedrijven in andere landen belemmeren. Het reguleren van internationale kapitaalstromen en het bevorderen van transparantie zijn belangrijke stappen om het ‘zombillion’-probleem aan te pakken. Een gecoördineerde aanpak tussen landen is cruciaal om te voorkomen dat kapitaal wordt verschoven naar onrendabele bedrijven en om een gezonde en duurzame economische groei te bevorderen.

Toekomstige Scenario’s en Beleidsaanbevelingen

De toekomst van de economie hangt in belangrijke mate af van hoe we omgaan met het ‘zombillion’-fenomeen. Als we er niet in slagen om ‘zombiebedrijven’ af te bouwen en kapitaal te heralloceren naar meer productieve bedrijven, bestaat het risico dat we vast komen te zitten in een langdurige periode van lage groei en stagnerende productiviteit. Het is daarom essentieel dat overheden en centrale banken proactieve maatregelen nemen om dit probleem aan te pakken. Dit kan onder meer inhouden dat ze de steunmaatregelen voor ‘zombiebedrijven’ afbouwen, de regelgeving voor financiële instellingen aanscherpen en de investeringen in innovatie en infrastructuur stimuleren.

Een meer fundamentele aanpak zou zijn om de structurele oorzaken van het ‘zombillion’-probleem aan te pakken. Dit omvat het verbeteren van het ondernemingsklimaat, het bevorderen van de concurrentie en het investeren in onderwijs en onderzoek. Een gezonde en dynamische economie vereist een omgeving waarin bedrijven kunnen innoveren, groeien en failliet kunnen gaan zonder dat ze kunstmatig in leven worden gehouden. Het aanpakken van het ‘zombillion’-fenomeen is een cruciale stap op weg naar een sterkere, veerkrachtigere en duurzamere economie.